Thomas Edward Lawrence

Sosyalizm

Astronot

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi

Thomas Edward Lawrence

Ansiklopedi 1 Ekim, 20:54'de eklendi

Thomas Edward Lawrence (15 Ağustos 1888 – 19 Mayıs 1935)Britanyalı arkeolog, asker ve diplomat. 1916 – 1918 yılları arasında Arap Ayaklanması ve Sina ve Filistin Cephesi gibi olaylarda Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetine karşı üstlendiği rol ile ünlüdür. Buradaki rolü nedeniyle Arabistanlı Lawrence olarak tanınmıştır.Seçkin Hizmet Rütbesi ve İngiliz Yüksek Şövalye Nişanı sahibidir. I. Dünya Savaşı esnasında gerçekleştirdiği icraatlar Arabistanlı Lawrence filmine konu oldu.

Arap Ayaklanması

İlk tayin yeri olan Kahire’de İngiliz Askeri Haberalma Servisi için çalıştı. Araplarla olan sıcak ilişkileri Lawrence’ı, İngiliz ve Arap kuvvetleri arasındaki irtibat subaylığı görevi için biçilmiş kaftan kılıyordu. Ekim 1916’da, Arap millî faaliyetlerini rapor etmesi için çöle gönderildi.

Mekke şerifi Hüseyin bin Ali’nin oğlu Emir Faysal komutasındaki düzensiz birliklerle birlikte Osmanlı ordusuna karşı gerilla mücadelesi verdi. Arapları, Medine’deki Osmanlı muhafız birliklerini şehirden çıkarmamaları konusunda ikna etti. Böylece Araplar, şehre malzeme getiren Hicaz demiryoluna yaptıkları saldırılara ağırlık verebildiler. Şehri savunmakla meşgul olan Osmanlı askerlerini diğer yandan da demiryolunu tamir etmek zorunda bırakmak suretiyle oyaladılar. Lawrence, Akabe ve Şam’ın işgalinde de önemli rol aldı.

Thomas Edward Lawrence, 1915

Araplarla geçirdiği zaman zarfında, gelenek ve yaşantılarına bayağı adapte oldu. Deve ile seyahat edip, sıkı bir dostluk kurduğu Prens Faysal’ın hediye ettiği yerel kıyafetleri giymeye alıştı.

I. Dünya Savaşı’nın sonlarında İngiliz hükümetini, Arapların bağımsızlığının İngilizlerin yararına olduğuna ikna etme konusunda oldukça başarılı oldu.

Efsanenin Yayılışı

Lawrence, 1918’de savaş muhabiri Lowell Thomas’ın belgesel film ve fotoğraflar çekmesine yardımcı oldu. Savaştan sonra bu belge niteliğindeki fotoğraf ve filmlerle dünya turuna çıkan Lowell Thomas, oldukça yüksek kazançlar elde etti.

Lowell Thomas’ın Lawrence’ı büyük bir kahraman gibi göstermesi, Lawrence’ın da kendi anılarında bölgede daha önceden yüzlerce İngiliz ajanı tarafından yapılmış birçok şeyi kendine mal etmesi Lawrence’ın tanınmasını sağladı.

Öyle ki sonradan Lawrence’ı kaleme alan yazarlar yeri geldiğinde Lawrence’ı gerilla savaşının mucidi olarak kabul etmişlerdir.

1962’de çekilen Arabistanlı Lawrence filmi ise Lawrence’ın tanımmasını sağlamıştır..

Bilgeliğin Yedi Sütunu

Bilgeliğin Yedi Sütunu, bunun haricinde ikisi çeviri olan birkaç kitabı daha bulunan Lawrence’ın başyapıtıdır. 1919 yılında All Souls Koleji’nde araştırma yapma şansı verilmiş, bu çalışmaları yedi yıl sürmüştür. Kitap, Lawrence’in savaş anılarından müteşekkildir ancak bazı kısımları askerî strateji, Arap kültürü ve coğrafyasıyla ilgili denemeler de içermektedir. Kitap oldukça yoğun ve karmaşık bir kelime örgüsü ile yazılmış, yer yer acıklı, yer yer komik öğeler içeren önemli bir yapıttır.

Lawrence, notlarını kaybettiği için kitabı üç defa yazmak zorunda kalmıştır. Öyküsel anlatımında gerçek ile fantaziyi ayırt etmek zaman zaman zor olmaktadır. Gerçekle hayali karıştırmaktan zevk aldığı aşikârdır. Kendisiyle olan iç hesaplaşmaları yer yer kendisini küçümsemesine ve yer yer de Arap İsyanı’nda aldığı rolü abartmasına neden olmuştur. Bu anlamda kitap hem otobiyografi olarak hem de tarih ve psikoloji açısından önemli bir yapıttır.

Lawrence’in abartma alışkanlığı, biyografisini yazan yazarlar ve diğer araştırmacıları zaman zaman anlaşmazlığa düşürmüştür. Kitabında süslü bir anlatımla dile getirdiği iddiaların bir kısmı sonradan yalanlanmış ve aksi ispat edilmiştir. Sina Çölü’nü iki günde geçtiği iddiası ve birçok savaş yarası olduğu iddiası bunlardan ikisidir. Gerçekte bu yolculuk üç gün sürmüştür ve sadece birkaç savaş yarası vardır.

Arap İsyanı’na katıldığı doğrudur ancak bu isyanın temel taşlarından biri, hatta ilham perisi olduğu iddiası doğru değildir. Almanlar Arap İsyanı’nı her yönüyle anlatan 12 ciltlik bir rapor hazırlamışlardır. Bu büyük raporda Lawrence’ın adına bile rastlanmaz. Buna rağmen Araplar, etkisi olduğunu kabul ederler.

George Bernard Shaw, Lawrence’a kitabını düzenlemesinde yardımcı olmuş ve gramer hatalarını düzeltmiştir. Lawrence kitabının önsözünde Shaw’a ve eşine hiç istemediği halde teşekkür etmiştir.

Kitabın 1926’daki ilk baskısı fahiş fiyattan satılıyordu ve özel sipariş gerektiriyordu. Halkın, kendisinin çok fazla kazanç elde edeceğini düşünmesinden korkarak, halkın gönlünü kazanmak amacıyla bu kitabın kendisinin savaş anıları olduğunu ilan etti. Daha sonra bu kitabın gelirinden bir kuruş bile almayacağına yemin etti ve kitabın fiyatını basım masrafının üçte birine düşürdü. Gerçekten de kitabın gelirinden pay almadı ve büyük bir mebla olan borcunu da ödedi.

Ölümü

Lawrence 19 Mayıs 1935 günü Clouds Dorset-İngiltere’de bir motosiklet kazasında yaralandı. Altı gün sonra, 19 Mayıs 1935’te, 46 yaşında hayatını kaybetti. Kaza yaptığı yol kenarındaki yer, küçük bir anma ile işaretlenmiştir. Naaşı Eric Kennington tarafından St Paul Katedralinin kilise mahzenine yerleştirildi.

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Sosyalizm

Sosyalizm

0
0
25 Mayıs, 11:51
Astronot

Astronot

0
0
25 Mayıs, 11:31
Neil Armstrong

Neil Armstrong

0
0
24 Mayıs, 09:47
Hücre çekirdeği

Hücre çekirdeği

0
0
22 Mayıs, 07:11
YSK’yı kim kurdu?

YSK’yı kim kurdu?

0
0
16 Mayıs, 21:07
Pyotr İlyiç Çaykovski

Pyotr İlyiç Çaykovski

0
0
17 Nisan, 20:46
Kim Jong-un – Kimdir?

Kim Jong-un – Kimdir?

0
0
16 Nisan, 22:39
Diyabet – Nedir?

Diyabet – Nedir?

0
0
16 Nisan, 18:24